Yine kadınlar anlattı kadınlar dinledi

Toplantıya Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin, Dünya Bankası Türkiye Direktörü Ulrich Zachau, raporun yazarları ile Türkiye’den sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve gönüllüleri katıldı.

Daha birkaç hafta önce N.Ç. davasında alınan mahkeme kararı sonrasında Türkiye’de kadın olmanın ne kadar sorunlu olduğunu tartışırken, böyle bir raporla karşılaşmak enteresan oldu aslında. Zira Türkiye’deki sorunların ve gelişmelerin istatistiklere ve devlet politikalarına nasıl yansıdığını, en yetkili ağızların anlatımıyla, uluslararası perspektifte görmüş olduk.

TABLOLAR İYİYE GİDİYOR ANCAK…
Öncelikle şunu söylemek lazım: Rapordaki Türkiye’yle ilgili satır başları ve Bakan Şahin’in sunumunda dikkat çektiği noktalar büyük oranda örtüşüyor.
Hem Şahin’in anlattıklarına hem de rapordaki tablolara bakılırsa, eğitim, sağlık, işgücüne katılım, çocuk istihdamının önlenmesi, kadına yönelik şiddetle mücadele gibi alanlarda, Türkiye’deki durum hem geçmişe hem de bölge ülkelerine nazaran çok daha iyi.

Ancak burada önemli bir noktayı vurgulamakta fayda var. Şahin’in anlattığına göre, bu göstergelerin kısa bir süre içinde bu kadar iyiye gitmiş olmasının en önemli sebeplerinden biri Türkiye’de geçmişte yaşanan istatistik yoksunluğu.

Daha önceki dönemde sosyal politika odaklı araştırma ve istatistiklere gereken önemin verilmediğini ifade eden Şahin, uluslararası kuruluşlara gönderilen veriler de uzun bir süre güncellenmediği için Türkiye’nin küresel endekslerde hak etmediği bir yerde olduğunu söyledi.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın bugünkü en büyük önceliklerinden birinin de bu olduğunu anlattı Şahin. “Nasıl sanayi ya da işsizlik rakamları aylık olarak değerlendiriliyorsa, biz de artık aynı şekilde aylık değerlendirmeler yapıyoruz” dedi.

TEMEL EĞİTİM NEREDEYSE EŞİT
Gelelim raporda da yer alan olumlu ve olumsuz birkaç detaya…
Şahin’in paylaştığı rakamlara göre, Türkiye’de kız ve erkek çocukların temel eğitime katılım oranı yüzde 98.2’ye yüzde 98.7, yani neredeyse eşitlenmiş durumda. Raporda “Baba Beni Okula Gönder” ve “Haydi Kızlar Okula” gibi kampanyaların bu gelişmelerdeki etkisi üzerinde duruluyor.

Orta eğitimde ise kızlar ile erkekler arasındaki fark hâlâ gözle görülür boyutlarda (yüzde 66’ya, yüzde 72). Bunun en önemli sebeplerinden birinin altı raporda da çiziliyor: Eğer ailenin ekonomik gücü çocuğunu okula göndermeye yetmiyorsa, erkek çocukların eğitimine devam etmesi tercih ediliyor. Her iki cinsiyet için de son 10 yılda yüzde 10’luk artış sağlanmış olması memnuniyet verici ancak Şahin’in hedefi yüzde 80’leri görmek.

Kadınların üniversite eğitimine katılımında ise yüzde 19’dan yüzde 29’a ulaşılmış. Şahin burada önemli bir noktaya dikkatimizi çekti. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki küçük şehirlere açılan üniversitelerle, “Kızımı şehir dışına okumaya göndermem” mantığının aşıldığını belirtti Bakan Şahin.

“HER ŞEYİN BAŞI EĞİTİM”
Eğitim istatistikleri üzerinde bu kadar ısrarla durmamın nedeni hem Şahin ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan diğer yetkililerin hem de Dünya Bankası raporunun yazarlarının aynı şekilde eğitimle ilgili rakamların üzerinde bu kadar durmuş olması.

Zira eğitimli kadının, eğitimli çalışan, eğitimli eş, eğitimli anne, eğitimli vatandaş olmasının kadının yaşadığı işgücü, sağlık, siyasete katılım, aile içi ve toplumsal şiddet gibi birçok sorununun çözümü için başlangıç noktası olduğu öngörülüyor, hem raporda hem de Türkiye’de uygulanmakta olan politikalarda.

PEKİ YA İSTİHDAM?
Ancak eğitimin belki de en doğrudan yansıması beklenen istihdam alanında durum hala çok kötü. Resmi istihdam rakamlarına bakılırsa, Türkiye’deki işyerlerinde her yedi erkek çalışana karşı üç kadın çalışan bulunuyor.

Yasadaki bazı küçük değişikliklerle önemli adımlar atılsa da Şahin bu alanda pozitif ayrımcılığın şart olduğu konusunda net tavrını ortaya koydu. Bakan Şahin, kadınların istihdamını kolaylaştırmak için “anneliği kolaylaştırmak” gerektiğini ifade etti.

Öte yandan kadınların istihdama katılımı sağlansa bile iş piyasası içindeki eşitsizlikler, kadınların mülk ve kredi gibi kanallara erişiminin zor olması, aynı işi yapan erkek meslektaşlarına kıyasla yüzde 20 daha az gelir elde etmeleri gibi sorunlar, raporun da gösterdiği üzere dünyanın her yerinde yaşanmakta olan sorunlar. Hatta Hollanda gibi gelişmiş ülkelerde fark özellikle beyaz yakalı profesyoneller için çok daha büyük.

KADINDAN MÜHENDİS OLMUYOR
Dahası kadınların odaklandıkları meslek alanların, erkeklerinkilerle kıyaslandığı zaman da daha az gelir getiren alanlar olduğu görülebiliyor. Örneğin IT sektörünün patladığı 2000’li yıllarda sektördeki erkek eleman yoğunluğu dikkat çekici.

Aslına bakılırsa bu durum üniversite eğitiminden itibaren kendini göstermeye başlıyor. Türkiye dahil birçok ülkede liseden mezun olana kadar kız ve erkek öğrenciler arasındaki eğitimin odağı değişmezken, üniversiteye gelindiği anda mühendislik ve doğa bilimleri fakültelerinde erkek nüfusu bir anda kadınları katlayabiliyor.

ERKEKLER NEREDE?
Özetle hepimizin az çok bildiği bu noktaların bir kez daha üzerinden geçildi bu toplantıda. Ama aslında Türkiye’deki kadın sorunlarıyla ilgili en önemli noktayı toplantının ikinci bölümünde yapılan panelin katılımcılarından Nur Ger dile getirdi.

Tıklım tıklım dolu salondaki katılımcılar arasındaki erkekler katılımcı ve dinleyiciler parmakla sayılabilecek kadardı. Onların da büyük bir çoğunluğu orada bulunmak zorunda olan güvenlik ve organizasyon görevlileri ile bakanlık çalışanları, diğer kısmı da zaten konu üzerine uzmanlaşmış akademisyenlerdi. Yani, “Dur bir dinleyelim bakalım neler öğreneceğiz” diye gelen erkek yok gibiydi salonda.

Kadınların sorunlarını yine kadınlar dinledi, kadınlar öğrendi. Halbuki çözüm için erkeklerin de kadınlar kadar çaba sarf etmesi gerekiyor. Çünkü kadınlar sorunun da çözümün de sadece yarısını oluşturuyor.

Sevin Turan

seturan@hurriyet.com.tr

http://twitter.com/sevinturan