İnternet ve “Copy&Paste” Alışkanlığı

İnternet günümüzün iletişiminde büyük kolaylıklar sunan bir bilgi alış verişi ortamıdır. Ancak herşeyde olduğu gibi internette de doğru ve temiz bilgiye ulaşabilmek, aslında biraz seçici olamadığınız zaman oldukça zordur. Hele hele günümüzde, bilgisayarınız güncel bir güvenlik sistemine sahip değilse, daha internete bağlandığınız anda bile bilgisayarınıza, bazı virüslerin bulaşması kaçınılmaz olabiliyor. Bıunların adları trojaner, adware, malware, spyware vb. olabiliyor ki, hepsine kısaca virüs demek yanlış değildir. Ancak burda anlatmak istediğim asıl konu, internet denen elektronik ortamın aslında makinalardan çok insanlar için ne kadar da tehliklerle dolu olduğudur.
Önceki sene yapılan bir araştırma, internette sex ve pornografik sayfaların en çok Türkiye’liler tarafından ziyaret edildiğini ortaya koymuştu. Sex fukarası ve aptal insanların ne kadar tehlikeli olabileceğini gösterir bir fotoğraftır bu aslında. Sözde müslüman Türkiyelilerin içler acısı tablosunu bu açıdan da gösteren bir istatistik. Zaten bir kısmı için hiç sorun değil: Ne türden olursa olsun, yaşanan bir boşalmadan sonra, gusül alındıktan sonra tertemiz(!) oluveriyorsun! Ki her zaman bu böyle olmuştur. Tabuların olduğu yerde zamanında da nice insanlar karanlık ve kapalı dehlizlerde tecavüzlere uğramış ve sonra namus temizleme adı altında yaşamlar söndürülmüştür.

            Bilgisayarınızda profesyonel bir Firewall (giriş çıkış kontrolü) olsa bile, arama motorlarından birinde “sex” yada “porno” gibi bir kelimeyi girdiğiniz zaman karşınıza yaş kontrolü yapmadan giriş izni veren, bunun sonucu direk ulaşabileceğiniz, birçok sayfa herkese açık ulaşılabilir, video ve fotoğraf içerikleriyle mevcuttur. Bu özellikle çocuklarımız için anlatılamaz tehliklerle dolu sonuçlar üretebilecek bir alandır. Onun için herkese tavsiyem, bilgisayarınızda belli bir yaşın altındaki çocuklarınızın kontrolsüz internete girmelerine lütfen izin vermeyiniz. Özellikle küçük çocuklara (11 ve 16 yaş arası) musallat olan bazı sapıklar internette bu tür açıklıklardan ve chat ortamlarından (MSN, Facebook ve ICQ gibi) faydalanarak, özellikle kız çocuklarını kandırıp onların yaşamlarını karartabiliyorlar, bunlarla ilgili sayısız uyarılar ve kriminal dosyalar dünyanın heryerinde mevcuttur.
            Türkiye’nin bu konuda sicili oldukça kirlidir. Daha düne kadar sırf rayting için insanlara televizyonun bilgilendirme amaçlı ne kadar faydalı birşey olduğunu empoze edip durdular. Oysa televizyonu sabahtan akşama kadar izleyen toplumlar, toplum özelliğini yitirmiş yığınlara dönüşmüşlerdir. Bu dünyanın her tarafında böyledir. Emperyalist sistemlerin halkları uyuşturmada kullandığı en önemli araçlardan biridir televizyon. Ama Türkiye’de insanlara bunu anlatmak mümkün değildir. Hala konuşurlarken, “Efendim bilgi çağında yaşıyoruz, artık televizyonsuz ev kalmamıştır. İnternet de büyük bir hızla yaygınlaşmaktadır.” diye tevatürler dizmektedirler. İşin en komik tarafı bunu bir kısım kendisini marxist diye lanse eden bazı sözde solcularda da görüyorsun. İşte bu durum en acısı oluyor. Kendisine marxistim diyen birinin sistemin ekmeğine nasıl yağ sürdüğünü görüyorsun. İnternet ve televizyon kendi başlarına masum olsalar bile Engels’in dediği gibi: “Eğemen güçler var oldukça, bilimde yada teknolojide yapıln en masum bir gelişme bile, yine bu eğemen güçler tarafından ezilenlere karşı silah olarak kullanılmıştır, kullanılacaktır.”
Öbür taraftan bu internet sayfalarının kullanışlı oluşturulması da (ergonomi) ayrı bir konu. Elin oğlu bir internet sitesi (Web site) oluşturduğu sıra bazı temel kurallara uyup, en azından bir ergonomik yapıya sahip internet sitesi ve bu sitenin sayfaları arasındaki erişimi kolaylaştıran bir yol gösterici (Navigation) oluşturmaktadır. Bazı türkiye sitelerine girdiğin sıra hiçbir kurala uyulmadığını, reklamların ve göz alan renklerin rahatsız ettiği karman çorman bir site görürsünüz ki, bu sayısı çoğunlukta olan siteler için geçerlidir. Bazı ziyaret ettiğiniz resmi sayılabilecek sitelerde de durum malesef aynıdır. Bu tabi işin teknik boyutundaki kirlenmenin fotoğrafıdır. İnsanların nasıl kirlendiği ise, daha da acı bir durumdur.

            Bugün google gibi internet devleri, sizlerin yaptığı aramalardan bile nelere ilgi duyduğunuzun, hangi marka arabaya meraklı olduğunuzun, hangi tür alışkanlıklara sahip olduğunuzun, hangi ayakkabıyı giydiğinizin bile istatistiklerini bilgisayarınız aracılığıyla yapmakta ve bu anlamda piyasayı bile yönlendirebilmektedir. Aynı şekilde sizlerinde alışkanlıkları kontrol edilebilmekte ve sizlere de düşen rolü oynamanız sağlanmaktadır. Bu da o sözde marxist geçinen arkadaşın anladığının tersine  emperyalist sistemin çarkının güçlenmesine, daha da acımasızlaşmasına yarıyor. Sana da o internet ortamında birkaç satır yazabiliyor ve paylaşabiliyorsun diye, yada birkaç sayfayı ziyaret edebiliyorsun diye büyük bir nane olmuşsun hissi veriyor ve sen de kendini çok akıllı sanıp şişinip duruyorsun!
            Bugün ben de dahil olmak üzere birçok insanın Facebook’da bir üyeliği mevcuttur. Oysa Facebook’a verdiğimiz bilgilerin facebook tarafından, istedikleri zaman istedikleri gibi kullanılabileceğini, birçoğumuz bilmiyoruz bile. Hele hele bazı ayarları nasıl yapacağımızı bilmezsek, Facebook gibi birçok tanışma ve arkadaşlık sayfalarının bu özel bilgilerimizi hangi şiirketlere, kurumlara ve ortamlara hiç sormadan sunduğundan haberimiz bile yoktur. Bir şirkete işbaşvurusunda bulunan biri şirketteki şefler tarafından sadece kendisinin bildiğini sandığı bir hobisinden yada alışkanlığından dolayı bir soruyla karşılaştığı sıra bu sorunun neden ve nereden geldiğini bile anlamadan şaşırıp kalabilmektedir. Bir ara yine Facebook’ta bir tanıdığı çok özel bilgilerini (adres telefon gibi) Facebook’da paylaştığı için uyarmıştım, ancak o buna alınıp, arkadaşlığımıza son vermişti.

Bir düşünün: 1980 faşist darbesi sırasında aranana bir insanın üzerinde bir adres yada telefon çıktığında, o adrestekiler yada o telefonun sahibi olan kişi yada kişiler de en azından fişleniyor, ama çoğunluka dayaktan geçebiliyor, yada işkence seanslarında faşist darbecilerin, faşist bekçileri tarafından kanları emilebiliyordu. Ama bugün durum öyleki, öyle birşey olsa, herhalde bu durumdan kendini sıyırabilecek kimse kalmazdı.
            Şimdi de gelelim internet ortamının bize sunduğu bilgi ve kaynaklara. Bu konu da oldukça çetrefil bir konu. Çünkü bu da, o bilgiyi internete koyan kişinin titizliğine ve vicdanına kalmış. Belli bir yüzde söylemek mümkün değil ama, durumu anlatabilmek için şöyle söyleyeyim: İnternette ulaşılan bilgilerin yüzde doksandan(?) fazlası yanlışlarla dolu ve sakattır.
            Bilim çevrelerinde internetteki bilgiler birincil derecede kaynak sayılmazlar ve o konuda araştırıcının oldukça dikkatli olması gerekmektedir. Bilimsel yazılarda kullanılacak kaynaklar ismi ve ISBN numarası ile baskı sayısı verilmiş kitaplar, bilimsel yazılar ve çalışmalar (yine döküman numaralarıyla birlikte), o konuda söz sahibi olan dergiler ve diğer yayınlar. İnternet kaynak olarak kullanıldığında ise sayfanın en azından bir resmiyetinin olmasına ve kaynak olarak kullanılan internet sayfasının kullanıldığı tarihin de mutlaka verilmesine dikkat etmek gerekir. Çünkü internet dinamik bir ortam olduğundan, bugün kaynak olarak sunulan internet sayfası yarın olmayabilir, yada değişmiş olabilir, bunlara dikkat etmek gerekir.
            Şimdi gelelim bizim yazar çizer takımında gördüğümüz hallere. Günümüzde birçok insan yazdığı yazılarda, ki bazı yerlerde kelimelerden vaz geçtik paragraflar bile kendilerine ait değildir, internetten bir yerlerden “Copy&Paste” (Kopyala ve Yapıştır) alışkanlığıyla ordan burdan araklayıp, kendisine aitmiş gibi sunmaktadırlar.  Bunu yaparken zaten bir kontrolden geçirme söz konusu olmadığı için, sonra yalanları ve yanlışları ortaya çıktığında,  copy&paste alışkanlığıyla bunu yaptıklarını itiraf edemediklerinden kıvırıp dururlar.
            Beni yakından tanıyan dostlarım ve arkadaşlarım bilirler ki, ben bir kitap okuduğum sıra, eğer bu kitap bir roman değilse, o kitapla ilgili notlar alırım. Ancak o kitapları daha çok yollarda okuduğumdan, aldığım bu notlar için kitabın ön ve arka sayfalarındaki boş sayfaları kullanırım ve kitabın içinde önemli bulduğum yerlerde direk üstüne notlar alırım ve satırların altını çizerim. Yanlış bulduğum düşüncelere bir işaret yada bir cümleyle katılmadığımı belirtirim. Erdoğan Çınar’ın “Aleviliğin Gizli Tarihi – Demirin Üstünde Karınca İzi-“ isimli kitabını okurken bu türden bana trajikomik gelen çok noktalar vardı ve bunlara birer işaret ve cümleyle katılmadığımı belirten notlar aldım. Ancak Erdoğan Çınar kitabında, bizim Sinemilli Dedelerinin Arşivlerinde de bulunan, yine bir Sinemilli Dedesi olan Mehmet Mustafa Dede’den derlenen (daha doğrusu onun okuduğu kasetten alınan) Sabahat Akkiraz’dan Kardeş Türkülere kadar birçok sanatçı ve grubun seslendirdiği “Şahı Merdan Coşa Geldi Sırrın Aşikar Eyledi” isimli Sefil Ali’ye ait nefesi, orda bahsedilen kişinin Hz. Ali olmadığını ispata çalışırken sunmuş. Nefesin bizim pirlerimizin arşivlerinde bulunan şekliyle birinci kıtası şudur:

                               Şahı Merdan coşa geldi sırrın aşikar eyledi
                               Yağmuru yağdıran benim diye Ömer’e söyledi
                               Ol demde şimşek balkıyıp yedi sema gürledi
                               Hem sakidir hem bakidir nuri rahmanım Ali
          
Ancak Erdoğan Çınar “doğrusu bu mudur” diye araştırma gereği bile duymadan birinci kıtasını aynen şu şekil yazmış:
                               Şahı Merdan coşa geldi sırrın aşikar eyledi
                               Yağmuru yağdıran benim diye Ömer’e söyledi
                               Ol dem şimşek yalabıdı yedi sema gürledi
                               Hem sakidir hem bakidir nuri rahmanım Ali

                (Erdoğan Çınar: Aleviliğin Gizli Tarihi Kalkedon Yayınları 2009 ISBN :9944-115-05-3 11. Baskı Sayfa 58)
          

            O kadar tuhaf gelmiş ki bana bu söz, aynen şu notu düşmüşüm: “Yalabıdı ne demek yahu?”
Türkçe hiçbir sözlükte karşılığını bulamadığım, yalabıdı kelimesinin yine aynı nefesten bahseden İrené Melikoff’un bir yazısından Cahit Korkmaz’ın ingilizceden yaptığı bir çevirisinde rastlamak mümkün oldu ki, bunu internetten buldum. Sanırım Erdoğan Çınar’da bir çeşit copy&paste alışkanlığıyla bunu böyle yazmış ve hiç anlamını sorma gereği bile duymamış. Kaldı ki Sabahat Akkiraz ve Kardeş Türküler de bunu orjinal sözleriyle okumuşlardır.
Hazır yeri gelmişken bu konuda yapılan bazı bariz hatalardan bahsetmek istiyorum: Sinemilli Dedeleri’nin arşivleri aşağı yukarı birbirlerine benzerdir. Ta zamanında rahmetli Ruhi Su’dan, Arif Sağ’a, Musa Eroğlu’ndan Aynur Haşhaş’a, Sabahat Akkiraz’a ve daha birçok sanatçıya kadar, gidip ordan Dedelerden nefesler derlemişler ve albümlerinde okumuşlardır. Ben babamın arşivini elektronik ortamda yeniden yazarken (oldukça geniş, bilgisayarda bile 200 sayfadan fazla yer kaplayan bir arşivdir) gördüm ki, gerek alevi Hak Ozanları’nın divanları şeklinde yayınlanan kitaplarda, gerek sanatçıların okudukları nefeslerde bariz hatalar yapılmakta, nefeslerin bu şekilde anlamları bozulmaktadır. Birkaç örnekle somutlaştıralım:
1.      Okunan: ...
Özüm keskindir kılıca (anlam bozukluğuna sebep oluyor)
Dağları da kış incidir.
            Doğrusu: ...
                        Ruzi kasım sert kılıçtır (Kasım günleri demektir “soğuğa vurgu yapılıyor”)
                        Dağları da kış incidir (incitir anlamında)
2.      Okunan:
Irgatın oduna yandım tutuştum (Irgat işçi demektir sonraki mısrayla bir ilgisi yoktur)
...
            Doğrusu: Firkatın oduna yandım tutuştum (Firkat ayrılık anlamında bir sözcük)
3.      Okunan: ...
Koymayan delidir zarın içinde
...
            Doğrusu: ...
                        Koyma endelibi zarın içinde (endelib yada andelib bülbül yada aşık demektir)
                        ...
Bu örnekler o kadar çoktur ki, bunlarla sayfalar doldurulabilir. Mesela Şah Hatayi’nin “Kem damarlardan beriyim” mısrasını “Kem damarlardan biriyim” şeklinde okursanız, bu aslında Şah Hatayi’ye hakaret etmek olur.
            Bu copy&paste alışkanlığı o kadar geliştirilmiştir ki, kendilerine internet siteleri oluşturan bazıları, yada kendilerini tatmin etmek amaçlı yazı yazan bazı mahlukatı muammalar, bir taraftan küfürler savururken belli başlı ideolojilere yada kişilere, öbür taraftan onların kaynaklarından, onlara yasal olarak da ait olan bilgileri copy&paste ederek kullanmaktan zerre kadar da utanç duymamaktadırlar. Yalan yanlış haber ve bilgiler vermekten çekinmemektedirler. Yada bazı böyle dar alanda kendini tatmin amaçlı yazan siteler oluşturan bazı zavallılar, istek dışı newsletter (bilgilendirme iletisi) göndererek bizleri kendi seviyesine inelim diye edepsizlik kelimesinin bile yanında masum kaldığı türden tavırlara girmektedirler. Kendi adıma eğer bunlara uysaydım, ki onların istediği zaten buydu ve bu yönlü çabaları da hala devam etmektedir, şimdi kendimden utanacak bir yerde olurdum. Açıkçası, ben bunların yerinde olsam, utancımdan, o kalemi elime alıp yazı bile yazmam! Çünkü yaşamda ve bilgide araklanan,
alınan hiç birşey çalana mal olmaz ve eninde sonunda o iş, rezaletle ve utanç lekesiyle biter.
            Geçen sene kablosuz bağlantı türlerinden biri olan, Bluetooth üzerine bir seminer hazırlamam gerekiyordu ve bu konuda gerekli kaynakları aldıktan sonra bir de internetten bakınırken, gözleri mas mavi, ağzında mavi dişe benzetilmiş bir emzik bulunan ve fotografta ismi “Bluetooth Jana” konmuş bir bebek fotoğrafı gördüm (Bluetooth Mavi Diş demektir tarihsel kökleri olan bir isimdir, bu yazının konusu olmadığı için, işin o kısmına girmiyorum). Bu fotoğrafı seminerimde kullanmak istedim. Ancak bu konularda copy&paste alışkanlığımız olmadığı için, fotoğrafı direk alıp kullanmak yerine, ki kimsenin ruhu bile duymazdı, baktım ki, sahibi İsviçreli bir kişi kendisine e-maille yazıp, fotoğrafı seminerimde kullanmamın bir mahsuru olup olmadığını sordum. Bu şekilde sormam, o kişinin hoşuna gittiği için bana fotoğrafın çözünürlüğü daha yüksek olan orjinalini gönderdi. Bende seminerimi sunduktan sonra fotoğrafı kullandığım presentation (sunum) folyelerinden oluşan dosyayı kendisine gönderdim.
           Yani kısacası insanlarla birşeyler paylaşırken, eğer bu paylaştıklarımız, inandıklarımız, düşüncelerimiz ve insani sermayemize katkı sunacak değerlerimizse, bunun için herşeyden önce yapmamız gereken şey, dürüst ve samimi bir duruşa sahip olmamızdır. Eğer dürüst değilsek, istediğimiz kadar popüler olalım, istediğimiz kadar arkamızda buna inanacak kadar bilgi ve değerlendirme gücünden yoksun insanlar olsun, sonu, yukarıda da belirttiğim gibi rezalettir. Yukarıda kitabından örnek verdiğim Erdoğan Çınar’ın bendeki kitabı 11. baskısıydı. Bende başka kitaparı da var ve onlarda çok baskılar yapmış kitaplardır. Yani bu kitaplarla Erdoğan Çınar hem popüler hem de zengin olmuştur. Ancak geçen yazımda bahsettiğim, tarihsel kaynaklarla oynadığına dair iddialar gerçek ise (ki gerçek gibi görünüyor, yoksa bunu kimse göze alıpta, bu skandalları kitaplaştırmaz), o zaman bunca kitap satışından ve insanları kandırmadan sonra ortaya çıkan şey: REZALET ve UTANÇ demektir.
            Her zaman vurgu yaptığımız şey dürüst ve samimi olmak, herşeyin çözümü burdan başlıyor.
 

Dostlukla...
Bülent Aldede